gozar

گفتگوی زیر گفتگویی است در خصوص پروژه تقاطع غیر همسطح گلشهر که چندی پیش توسط محسن دزیانی (عضو هیأت علمی دانشگاه) با محمد تنظیفی (کارشناس ارشد حمل و نقل ) که پیشتر توسط خبرگزاریها گزارش شده بود که نسخه کامل آن توسط گرگان‌خبر تهیه شده که پیش روی شماست .

 

ترافیک ، تقاطع ، شهردار ، شورا و ... این روزها پای صحبت هرکسی که می نشینید از راننده تاکسی تا فروشنده البسه در پاساژی واقع در خیابان شالیکوبی ، صحبت از مدیریت شهری است و در این میان بحث پروژه تقاطع غیر همسطح گلشهر داغترین سوژه این روزهاست . نامه های جداگانه ای توسط جمعی از مهندسین ، کسبه محل و کمیته پژوهش سازمان نظام مهندسی در هفته های اخیر در همین راستا منتشر شده اما فارغ از بحق بودن غالب نظرات ، جای خالی تخصص و تجربیات اجرایی پروژه های ترافیکی و صد البته آشنایی همزمان با گرگان نکته ای بود که در این میان به چشم می آمد . برای همین به سراغ محمد تنظیفی رفتم. نام تنظیفی ناخودآگاه یادآور عموی ایشان استاد ایرج تنظیفی ، پدر مجسمه سازی مدرن ایران و از مفاخر گرگان زمین است اما محمد تنظیفی کارشناس ارشد حمل و نقل راه دیگری را برگزیده و سالهاست که در شرکتهای مشاور حمل و نقل در تهران مشغول فعالیت بوده و پروژه های متعددی را در سطح کشور طرحریزی کرده است و مقالات داخلی و خارجی متعددی در این زمینه دارد . دو دهه سابقه دوستی بین ما باعث شد علیرغم اذعان به این مساله که گوش شنوایی وجود ندارد پای این گفتگوی بنشیند و بدون در نظر گرفتن سلایق شخصی و افتادن در ورطه طرفداری از شهردار یا منتقدین، گفتگو کنیم .


پیش از همه چیز اینکه شما از اختلافات درون شورای شهر و مابین شورا و شهرداری گرگان اطلاع ندارید کمک می کند کاملا به صورت تخصصی به مساله نگاه کنیم اما به عنوان شخصی که بنده را به دلیل ارتباط با شورا درباره تصمیمات مدیریت شهری مورد پرسش قرار می دادید داشتن پس زمینه ای از موضوع بی فایده نیست . با شروع به کار شورای چهارم عزم جدی برای تغییر به مجموعه ای از مصوبات و البته انتخاب شهردار فعلی گرگان منجر شد که مصوبه احداث تقاطعهای غیرهمسطح از همین دست است . برداشت شخصی بنده اینست نگاه غالبی که وجود دارد احداث تقاطع غیر همسطح را مترادف با مدرن شدن شهر و رفتن گرگان به سمت کلانشهر شدن می داند . تا چه حد با این نگاه موافقید؟
- به موضوع خوبی اشاره کردید . فقط در شهر گرگان و در ذهن مدیران و تصمیم گیرندگان عالی شهر گرگان این فکر رسوخ نکرده بلکه بنا به تجربه من در تمامی شهرهای ایران این موضوع شایع است. اگر بگوییم تقاطع غیر همسطح به خودی خود به مدرن شدن شهر کمک می کند باید بگویم خیر. برای رسیدن به شهر مدرن چرا به سراغ ساختمانهای مدرن ، شهربازی مدرن ،خطوط هواپیمایی پیشرفته ، حمل و نقل عمومی نوین ، طبیعت زیبا و بكر ، بافتهای تاریخی و جذب سرمایه های داخلی و خارجی نرویم. در میان راه حلهای مختلفی که برای رهایی از مشکلات ترافیک شهری وجود دارد چند سطح ساختن تقاطعها جزء راه حل های افزایش عرضه به حساب می آید و نسبت به روشهای دیگر پر هزینه تر ولی آسانتر است.


شاید همین نگاه باعث شد  14 تقاطع غيرهمسطح در مسيرهاي مختلف در شورای شهر چهارم مصوب شود به گونه ای که بنا به گفته های یکی از اعضای شورا در یک مسیرپنج کیلومتری ، پنج پل غیرهمسطح در نظر گرفته شده است . اما آیا آسانترین راه بهترین گزینه است؟
- لزوما خیر. اما شاید تعداد افراد متخصص در زمینه حمل ونقل و ترافیک که اشراف کامل نیز به شهر گرگان دارند کم باشد. از طرفی دیگر شاید متفکرین خوش ذوق در زمینه شهرسازی در شهر گرگان اعتمادی به تفکر نو نداشته و ترجیح ایشان این است که از روشهای منسوخ شده یعنی اتوبان اتومبیل اتوبان استفاده کنند. این راه حل بسیار پرهزینه است در حالیکه میتوان با مدیریت ترافیک شهری مشکل را حل کرد و با دقت و درایت بیشتری به آینده گرگان فکر کرد.


احداث تقاطع غیر همسطح در میان راهکارهای حل معضل ترافیک چه جایگاهی دارد ؟
- اگرچه دستنامه های بسیاری برای حل معضلات ترافیکی تدوین شده است. ولیکن در اکثر مواقع راه حلها به صورت موازی با یکدیگر با کسب آگاهی کامل از شبکه شهر، محدوده مورد مطالعه و حتی خصوصیات رفتاری مردم آن سکونتگاه شهری صورت می پذیرد.. در این شرایط راه حلی مناسب است که از نظر فنی دارای بهترین کارکرد و از نظر اقتصادی کمترین هزینه داشته باشد.

 

به نظر شما آیا برای همه تقاطع ها بویژه در محدوده شهر نیازمند تقاطع غیر همسطح هستیم؟
- پاسخش بایستی خیر باشد اما اگر بخواهیم ما را فقط به انتقاد محکوم نکنند راهکارهای دیگر چقدر عملی و واقعگرایانه هستند؟ در شهرهای بزرگ کشورمان آیا بکار رفته اند؟
راه حل را باید در تشویق مردم به استفاده از حمل ونقل همگانی جستجو کرد. در استقرار مناسب کاربریها و مدیریت تقاضا جستجو کرد. از ایجاد کاربریهای نامناسب و ناموزون در سطح شهر پرهیز کرد. یکی از اتفاقهای نامناسب و شایع در گرگان رشد بی رویه ساخت و ساز در محدوده ناهارخوران و جنگل سروش، شهرک تالار و بقیه مناطق در این محدوده است. این موضوع نه تنها باعث آسیب پذیر شدن حاشیه جنگل و منابع طبیعی شده است بلکه نیاز به ارائه خدمات شهری با هزینه بالاتر را سبب شده است. به نظر می رسد می توان با وضع ضوابط و قوانین سفت و سختتر جهت احداث ساختمان در این محدوده به حل مشکل در آینده کمک کرد.البته در این زمینه مهندسین شهرساز قطعا نظرات کارشناسی و دقیقتری خواهند داد. ضمن آنکه من در ساعتهای مختلف از مسیر گلشهر تردد کرده ام و مشکلی از بابت معضل ترافیک و وقوع وضعیت اشباع در این تقاطع ندیدم.


- در روز افتتاح زیرگذر معلم کلنگ تقاطع غیر همسطح گلشهر به زمین زده شد. هرچه مورد قبلی بخصوص از لحاظ سرعت اجرا بازخورد نسبتا خوبی در بین شهروندان داشت اینبار اما باعث حرف و حدیثهای بسیاری از پیش از مراسم کلنگزنی تا بحال شده است . ارزیابی شما به عنوان یک متخصص از شروع عملیات احداث این تقاطع غیرهمسطح که البته احداث یک سطح ان به دلیل داشتن معارض در پرده ای از ابهام است چیست؟
قبل از آنکه بخواهم به سوال شما پاسخ بدهم باید مطلبی را بیان کنم. در علم ترافیک پدیده ای به نام کوچ ترافیک (Traffic Departure) وجود دارد. معنای آن اینست، اگر مشکلات ترافیکی در محدوده ای اصلاح شود، در محدوده و یا نقطه ای نزدیک به آن منطقه، مشکلات ترافیکی به همان شکل و یا به صورت دیگر نمایان خواهد شد. بنابراین قبل از آنکه بخواهیم طرحی را اجرا کنیم و یا نقصی را برطرف کنیم بهتر آنست با اطلاعات کافی صورت پذیرد و از تمامی عواقب آن طرح مطلع گردیم تا بهترین راه حل اتخاد شود.
زیر گذر میدان معلم و غیر همسطح شدن تقاطع گلشهر، بدون در نظر گرفتن عواقب بعدی آن صورت گرفته است، اگرچه به ضرورت چند سطحی شدن تقاطعها بایستی با تردید نگاه کرد.
تجربه خوبی که در شهرهای اصفهان و شیراز وجود دارد، ارتباط مناسب میان شهرداری، سازمان نظام مهندسی و اندیشمندان و بزرگان شهر است. آیا در این زمینه تعامل کافی میان شهرداری گرگان و متفکرین و مهندسین شهرسازی و ترافیک وجود داشت؟ آیا مردم در مدیریت کلان شهری مشارکت داده می شوند؟ میزان مشارکت متخصصین بومی تا چه حد است؟


این پرسش را بایستی دست اندرکاران امر پاسخ دهند گرچه به نظر با سطح مورد انتظار فاصله داریم و بایستی سازمان حمل و نقل و ترافیک شهرداری گرگان به عنوان واحدی مستقل با نیروهایی کارآمد و با تجربه هرچه زودتر تشکیل شود. سوال دیگری که برخی به طنز مطرح می کردند این بود اصولا سه راهی با تقاطع غیر همسطح نداریم ، آیا چنین است؟
- موارد معدودی وجود دارند چرا که می توان با افزایش عرض مسیر اصلی نسبت به مسیر فرعی مشکل را حل کرد. البته اگر نتوان با فازبندی و زمانبندی مناسب بر مشکل فائق آمد. همچنین می توان با جداککنده های راستگرد و ایجاد جزیره ارتباط بهتری میان مسیر فرعی و اصلی برقرار کرد.


یعنی به نظر شما احداث تقاطع غیرهمسطح در سه راهی از اساس اشتباهست؟
- منظور بنده این نیست اما به طور معمول راه حلهای مناسبتری برای رفع مشکل وجود دارد. اگر گردش به چپ رویکرد اصلی به فرعی بسیار زیاد باشد راه حل بدی نیست.


هرچه هست ما در آخر هفته ترافیک سنگینی را در این تقاطع و بلوار ناهارخوران شاهدیم یا حداقل اینگونه به نظر می آید.
- کاملا درست است. اما بستگی دارد که تقاطع برای 1 روز از هفته طراحی شود یا برای 6 روز کاری؟ در تمامی مطالعات برنامه ریزی و تحلیل برای روز کاری انجام می شود نه برای شب پنجشنبه تا از هزینه زیاد جلوگیری شود . شلوغی یک امر کیفی است و از دید افراد با یکدیگر متفاوت است.در مسیر گلشهر چقدر پشت چراغ در یک روز کاری منتظر می مانید؟


روزها معمولا یک چراغ و غروبها دو چراغ
- خوب این طبیعیست . اگر قرار باشد همه شهر را برای آخر هفته طراحی کنیم باید تمامی مسیرهای شبکه شهری در دو ضرب بشود. در مورد سطح سرویس و شلوغی سوال کردید که از اموری کیفی است و هر فردی برداشت متفاوتی از آن دارد اما بهتر است قبل از آنکه سوال را پاسخ دهم مطلب دیگری بگویم.
ممکن است شما از مسیر در داخل شهر گرگان استفاده کنید و زمان سیر شما 10 دقیقه باشد. این میزان در همان ساعت و در یک روز تعطیل آخر هقته 20 دقیقه شود. این موضوع دال بر ضعف شبکه نیست بلکه به دلیل میزان تقاضا و عدم مدیریت آن در شهر است. به عنوان مثال اکثر مناطق جاذب سفر در شهر گرگان در قسمت جنوبی شهر واقع است. در حالیکه می توان با تقویت مناطق دیگر شهر و ایجاد مراکز خدماتی منطقه ای و شهری در نقاط دیگر شهر بر این مشکل غلبه کرد. در شرایطی که بخواهیم مسیری برای زمانهای تعطیل طراحی کنیم. در یک روز آن شبکه دارای سطح سرویس بسیار مطلوب خواهد شد ولی در تمامی روزهای هفته دارای حجم تردد اندک می شود و در واقع طراحی شبکه ما به قولی Over Design و با هزینه بسیار بالا می-شود.
مضاف بر اینکه هرچه توجه به بخشی از شهر بیشتر شود، قیمت زمین در آن منطقه بسیار رشد خواهد کرد و بقیه مردم شهر از این افزایش بی بهره خواهند بود که این موضوع از اساس با اصل برابری شهروندان در یک شهر ایرانی - اسلامی مغایرت خواهد داشت.بنابراین تا آنجائیکه امکان دارد باید از احداث تقاطع غیر همسطح و ابنیه از این دست پرهیز کرد.

 

در مورد خاص گلشهر آیا توجیه فنی وجود دارد یا بایستی منتظر عواقب آن باشیم ؟
- با توجه به آنکه گزارش مطالعات انجام شده در اختیار بنده قرار نگرفته است، نمی توان در این خصوص نظری قاطع ارائه کرد اما همانطور که گفتم،هرچه عرضه افزایش یابد تقاضا نیز افزایش می یابد و نتیجه مطلوبی نخواهد داشت. از این نمونه می توان به تجربه دوطبقه شدن بزرگراه صدر اشاره کرد که نه تنها وضعیت شبکه نسبت به گذشته بهتر نشد بلکه در خروجی های این معبر وضعیت نامناسبی پدید آمده است.

 

وجود تقاطع گلشهر باعث ایجاد وقفه و کاهش بار از تقاطع های بالادست و پایین دست به صورت آنی می شد. در شرایطی که این تقاطع چند سطحی گردد تا میدان شهرداری کلیه تقاطع ها باید به صورت غیر همسطح اجرا شود. (خشت اول گر نهد معمار کج تا ثریا میرود دیوار کج). با این اقدام بار ترافیک به تقاطع های پایین دست و بالادست و هر جا که تغییرات محسوس عرض مسیر وجود دارد منتقل خواهد شد. نظیر انبار جهاد، کارواش، سازمان آب، تابلو، جلوی محله استرابادی و ...
همچنین وجود گپ در این تقاطع سهولت در رفت وآمد عابرین پیاده از عرض بلوار ناهار خوران بویژه در منطقه حافظیه را فراهم می سازد. در شرایطی که این تقاطع احداث شود، شهر به دو منطقه شرقی و غربی در محدوده حافظیه تقسیم و از نظر شهرسازی اسباب چندپارگی شهر را بوجود می آورد. در این شرایط حرکت شهروندان از عرض مسیر با مشکل مواجه شده و عملکرد روزانه عابرین مختل می گردد و علاوه بر کاهش بسیار زیاد ایمنی ، باعث نارضایتی کسبه به دلیل فروش پایین نیز خواهد شد.
غیر همسطح شدن تقاطع، باعث می شود پارک حاشیه ای وسایل نقیله در کنار خیابان و مانورهای مستمر در محدوده حافظیه تا دخانیات با مشکل مواجه شود در نتیجه، تصادف جلو به پشت خودروها با شدت بالاتر را افزایش می دهد.

 

مطالعات تقاطع به صورت نقطه ای و میکرو صورت گرفته است اما نباید تنها به یک نقطه اکتفا کرد بلکه باید یک محدوده وسیع جهت آماربرداری و مطالعات در نظر گرفته شود، همچنین در مطالعات تنها به وسایل نقلیه توجه نباید کرد. این طرح نیازمند به مطالعات چند وجهی است که وجه های دیگر آن شهرسازی، محیط زیست و مسائل اجتماعی که جای خالی ان بسیار احساس می شود. برای غیر همسطح کردن تقاطع ها به مطالعات از نوع ماکرو و یا حد متوسط نیازمندیم. بنظر میرسد مطالعات انجام شده از نوع خرد بوده و تنها جهت توجیه طرح ارائه شده است و یا اینکه آماربرداری در یک روز تعطیل و یا مراسمی خاص انجام شده است.
اینطور می شود نتیجه گیری کرد که شما اصولا موافق اجرای این طرح نیستید . مطلب دیگری در خصوص پروژه فوق هست که بهتر باشد بدانیم؟
- بلی ، من کاملا با احداث تقاطع غیر همسطح در دل شهرها مخالفم . من حرفم را می زنم ، امیدوارم مورد توجه مسئولین امر قرار بگیرد و طرح عجولانه ای انجام نشود . از لطف و زحمت شما که دغدغه شهر گرگان را دارید نیز سپاسگذارم

دیدگاه‌ها  

0 #1 کریمیان 1396-01-27 18:12
مشکل شهر زیر ورو کذر نیست همه با هم اختلاف دارند برای هم میزنند.
این مشکل جامعه بشری در عصر تکنولژیهای هوشمند خلق الساعه است که
صبر بشر را بریده حتی جوامع قدر دنیای امروز بیز بیگاته نیستند.
تهران نیز مانند سایر شهرهای دنیا این معضل را داشت اکنون هم دارد.
تا دیر نشده باید همدلی واقعی کرد و عالمانه و مجدانه طراحی و اقدام
نمود.یادم هست 65 سال قبل قرار گذاشتند خیابان شمال جنوبی در مسیر روبروی
بیمارستان 5 اذر#ملل#کو چه شیرکش# کوچه دکتر مسکوب# شرق امامزاده
نور#تا جاده کمر بندی فعلی احداث کنند روی سفال جند خانه مسکونی در مشیر هم پرچم قرمز زده بودند .چون منزل ماهم کنار خیابان میافتاد خوشحالی داشت .
لذا این شهر خیابانهای بزرگ و پهن و خیلی بیشتری میطلبد و همچنین راهکارهای
مثمر و مثبت دیگر بهتر با تحقیق، تخصص،پشتکا ر، مروت کاری و بودجه مناسب و همه اینها عالمانه. مسلما با تجربهای که طولانی مدت اندوختنی است این همت
و عزم جزم قاعدتا کار هر شهردار و نیز شورای محترم همه گیرم نخواهد بود تشکر

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید